Infekcje u noworodka 鈥 jak rozpozna膰, kiedy do lekarza

Infekcje u noworodka 鈥 jak rozpozna膰, kiedy do lekarza

Pierwsze miesi膮ce s膮 dla 艣wie偶o upieczonych rodzic贸w pe艂ne emocji. Czuj膮 rado艣膰 z narodzin dziecka, ale jednocze艣nie mog膮 pojawi膰 si臋 zmartwiania, kiedy maluszek choruje. Czy wiesz jakie s膮 objawy infekcji u noworodk贸w?

Infekcja u noworodka 鈥 objawy, kiedy do lekarza?

Rodzice powinni obserwowa膰 ka偶d膮 zmian臋 w zachowaniu swojego maluszka. Objawem, kt贸ry zwykle martwi opiekun贸w jest gor膮czka. Mo偶e ona by膰 symptomem wielu dolegliwo艣ci.

W przypadku niemowl臋cia powy偶ej trzeciego miesi膮ca 偶ycia, je偶eli nie ma podwy偶szonej temperatury, problem贸w z karmieniem czy snem, wizyta u lekarza nie jest konieczna. U noworodk贸w poni偶ej tego wieku zaleca si臋, aby skonsultowa膰 z lekarzem nawet niegro藕n膮 infekcj臋, jak np. katar.

Bezwzgl臋dnie nale偶y uda膰 si臋 do lekarza, je艣li u Twojej pociechy wyst膮pi cho膰by jeden z poni偶szych objaw贸w:

  • blada, popielata lub sina sk贸ra,
  • brak reakcji dziecka np. na dotyk,
  • p艂acz inny ni偶 zwykle (s艂aby o wysokim tonie),
  • nieprawid艂owy, przyspieszony oddech,
  • gor膮czka powy偶ej 38藲C  b膮d藕 temperatura poni偶ej 36藲C (rekomendowan膮 metod膮 pomiaru temperatury u noworodk贸w jest umieszczenie termometru elektronicznego b膮d藕 ciek艂okrystalicznego pod pach膮),
  • niebledn膮ca wysypka,
  • zdr臋twienie szyi,
  • drgawki,
  • wypuk艂e ciemi膮czko,
  • biegunka z odwodnieniem,
  • cz臋ste, silne wymioty oraz wymioty 偶贸艂ciowe (zielone lub 偶贸艂to-zielone).

Tych objaw贸w nie nale偶y lekcewa偶y膰, gdy偶 mog膮 by膰 sygna艂em powa偶nych chor贸b zagra偶aj膮cych 偶yciu. Gor膮czka wyst臋puje powszechnie podczas infekcji, jednak prawid艂owa temperatura czy zbyt niska nie wyklucza niebezpiecznego zaka偶enia.[[1],[2],[3]]

Infekcje wirusowe

Noworodek mo偶e zarazi膰 si臋 wirusem od mamy podczas porodu oraz ju偶 po urodzeniu od personelu szpitala czy cz艂onk贸w rodziny. Zaka偶enie wirusami jest cz臋stsze u noworodk贸w ni偶 u starszych niemowl膮t, cz臋艣ciowo z powodu s艂abszej odporno艣ci. W艣r贸d chor贸b wirusowych mo偶na wymieni膰:

  1. Gryp臋 鈥 charakteryzuje si臋 gor膮czk膮 i objawami zaka偶enia g贸rnych dr贸g oddechowych np. kaszlem.
  2. Zapalenie oskrzelik贸w wywo艂ane m.in. wirusem RSV 鈥 mo偶e powodowa膰 bezdech i 艣wiszcz膮cy oddech.
  3. Infekcj臋 SARS-CoV-2 鈥 mo偶e doprowadzi膰 do ci臋偶kiej niewydolno艣ci oddechowej z gor膮czk膮 i kaszlem.

Szczeg贸lnie niebezpieczne s膮 wirusy:

  1. Opryszczki pospolitej (HSV) 鈥 mo偶e by膰 przyczyn膮 zagra偶aj膮cego 偶yciu zaka偶enia o艣rodkowego uk艂adu nerwowego.
  2. Enterowirus i parechowirus 鈥 mog膮 powodowa膰 zapalenie opon m贸zgowych czy mi臋艣nia sercowego.
  3. 3.      Cytomegalii (CMV) 鈥 u wcze艣niak贸w i noworodk贸w z bardzo nisk膮 mas膮 urodzeniow膮 mo偶e wywo艂a膰 zesp贸艂 podobny do sepsy, zapalenie p艂uc, czy w膮troby i jelit.[[4]]

Infekcje bakteryjne

Dzieci s膮 nara偶one r贸wnie偶 na infekcje bakteryjne. Rozwin膮膰 mo偶e si臋 sepsa, bez towarzysz膮cych infekcji lub z takimi jak:

  • zaka偶enia uk艂adu moczowego (ZUM),
  • bakteremia (zaka偶enie krwi bakteriami),
  • zapalenie opon m贸zgowych,
  • zapalenie p艂uc,
  • zapalenie p臋pka,
  • zapalenie sutka,
  • ropie艅 sk贸ry.

Sepsa, nazywana te偶 posocznic膮, jest gwa艂town膮 reakcj膮 organizmu na zaka偶enie. Wyst臋puje gor膮czka, dreszcze, przyspieszona akcja serca, os艂abienie, przyspieszony oddech, b贸le mi臋艣ni, zasinienie i zaburzenia 艣wiadomo艣ci.  Stan ten zagra偶a 偶yciu, poniewa偶 prowadzi do niewydolno艣ci wielu narz膮d贸w.[4]

Ile trwa infekcja?

Przezi臋bienie u noworodka trwa nawet 10-14 dni. Czas leczenia powa偶nej infekcji b臋dzie zale偶a艂 od stanu dziecka i wynik贸w bada艅 krwi. Niekt贸re noworodki mog膮 potrzebowa膰 d艂u偶szego czasu na wyzdrowienie. 

Jakie czynniki zwi臋kszaj膮 ryzyko rozwoju infekcji u noworodka?

Niekt贸re noworodki s膮 bardziej nara偶one na rozw贸j infekcji ni偶 inne. W艣r贸d czynnik贸w, kt贸re zwi臋kszaj膮 ryzyko znajduj膮 si臋:

  • przedwczesne narodziny,
  • infekcja krwi, moczu lub kana艂u rodnego u matki przed porodem,
  • gor膮czka u matki podczas porodu,
  • poprzednio urodzone przez matk臋 dziecko mia艂o infekcj臋,
  • przedwczesne p臋kni臋cie b艂on p艂odowych.[7]

Jak leczy膰 infekcj臋 u noworodka?

Podczas infekcji u noworodka mo偶e pojawi膰 si臋 katar. Czasem wydzielina z nosa pozostaje niezauwa偶ona, dop贸ki nie stanie si臋 zabarwiona i g臋sta. Z katarem mo偶na poradzi膰 sobie domowymi metodami. W jaki spos贸b?

  1. Dbaj膮c o 艣wie偶e powietrze w otoczeniu dziecka. Warto chodzi膰 na spacery i wietrzy膰 pok贸j dziecka. Powietrze powinno by膰 wilgotne i nieco ch艂odniejsze. Mo偶na to osi膮gn膮膰, stosuj膮c nawil偶acze powietrza z ch艂odn膮 mgie艂k膮.
  2. Robi膮c inhalacj臋. Najlepszy do tego celu b臋dzie roztw贸r soli fizjologicznej. Taki aerozol nawil偶y drogi oddechowe.
  3. Stosuj膮c aspiratory. Noworodek nie potrafi sam wydmucha膰 nosa, wi臋c potrzebuje do tego pomocy. Mo偶emy wybiera膰 spo艣r贸d r贸偶nych produkt贸w 鈥 odci膮gacze do kataru na wdech rodzica, odsysacze pod艂膮czane do odkurzacza oraz odci膮gacze elektryczne. Farmaceuta w aptece pomo偶e wybra膰 najbardziej odpowiedni do Waszych potrzeb.       

W przypadku niekt贸rych zaka偶e艅 konieczne b臋dzie zastosowanie lek贸w przeciwwirusowych lub antybiotyk贸w, gdy chorob臋 spowodowa艂y bakterie. Lekarz dobierze odpowiedni lek i jego dawk臋 dostosowan膮 do wieku i masy dziecka. Terapia zwykle trwa od 2 do 7 dni, czasem mo偶e by膰 d艂u偶sza. Nale偶y wspomnie膰, 偶e antybiotyki nie zawsze s膮 konieczno艣ci膮. Podaje si臋 je tylko wtedy, gdy jest to uzasadnione.[[5],[6]]

Karmienie piersi膮 podczas infekcji noworodka

Je艣li noworodek czuje si臋 wystarczaj膮co dobrze, nie ma przeciwskaza艅 do karmienia piersi膮, a wr臋cz jest to zalecane. Poprzez pokarm uzyskuje od mamy przeciwcia艂a, kt贸re wzmacniaj膮 odporno艣膰. Je艣li dziecko nie jest w stanie ssa膰 piersi, istnieje opcja podawania mleka matki poprzez sond臋 nosowo-偶o艂膮dkow膮.[[7]]

Wykaz 藕r贸de艂


[1]          Gor膮czka u dzieci 鈥 rekomendacje post臋powania w praktyce podstawowej opieki zdrowotnej 鈥 KOMPAS GOR膭CZKA. Rekomendacje opracowane przez ekspert贸w: Polskiego Towarzystwa Pneumologii Dzieci臋cej, Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Polskiego Towarzystwa Farmacji Klinicznej i Terapii. Family Medicine & Primary Care Review 2021; 23(1)

[2]          NICE Guidance: Neonatal infection: antibiotics for prevention and treatment. 2021

[3]          NICE Guidance: Postnatal care. 2021

[4]          R. Scarfone, Ch. S Cho: Ill-appearing infant (younger than 90 days of age): Couses. 2022 [dost臋p 25.08.2022]

[5]          FDA: Should You Give Kids Medicine for Coughs and Colds? 2021

[6]          H. F. Smitherman, Ch. G. Macias: The febrile neonate (28 days of age or younger): Outpatient evalutation and initial management [dost臋p 25.08.2022]

[7]          Infection in newborns. Information for patients and carers. NHS [dost臋p 26.08.2022]

Z jakimi problemami uda膰 si臋 do osteopaty?

Osteopatia zyskuje coraz wi臋ksz膮 popularno艣膰 w艣r贸d pacjent贸w. Ma ona swoj膮 filozofi臋 oraz okre艣lone metody dzia艂ania. Badania wskazuj膮, 偶e mo偶e by膰 skuteczna w leczeniu chor贸b uk艂adu mi臋艣niowo-szkieletowego. W jaki spos贸b i przy jakich schorzeniach mo偶e pom贸c osteopata?[[1]]

Czym zajmuje si臋 osteopata?

Osteopatia, zwana inaczej medycyn膮 osteopatyczn膮, zajmuje si臋 diagnoz膮, leczeniem i zapobieganiem problemom zdrowotnym, poprzez prac臋 z mi臋艣niami i stawami. K艂adzie nacisk na holistyczne podej艣cie do cz艂owieka 鈥 skupia si臋 na pacjencie jako ca艂o艣ci, a nie jedynie na chorobie. Podkre艣la zwi膮zek cia艂a i umys艂u oraz to, 偶e wszystkie uk艂ady w naszym ciele s膮 ze sob膮 powi膮zane, a tak偶e posiadaj膮 w艂asn膮 samoregulacj臋 i mo偶liwo艣膰 samolecznia. Osteopaci stosuj膮 manulane techniki terapeutyczne w celu poprawy funkcji fizjologicznych i homeostazy, czyli r贸wnowagi organizmu, kt贸ra zosta艂a naruszona.[[2],[3]]

Osteopata, a fizjoterapeuta

Fizjoterapia jest dziedzin膮 anga偶uj膮c膮 czynnie pacjenta. Wykorzystuje m.in. 膰wiczenia, kt贸re nale偶y wykonywa膰 r贸wnie偶 w domu. Zabiegi manualne zwykle s膮 uzupe艂nieniem terapii. To co odr贸偶nia osteopati臋 od fizjoterapii, to holistyczno艣膰 opieki wynikaj膮ca z za艂o偶e艅 osteopatii. Uwaga terapeuty skupia si臋 nie tylko na chorym miejscu, ale tak偶e  na uk艂adach z nim po艂膮czonymi anatomicznie, fizjologicznie b膮d藕 funkcjonalnie.

Bardzo istotne jest, aby zwr贸ci膰 uwag臋 czy osteopata, do kt贸rego si臋 udajemy ma odpowiednie kwalifikacje. W Polsce osteopat膮 mo偶e zosta膰 osoba posiadaj膮ca ju偶 wykszta艂cenie medyczne 鈥 fizjoterapeuta b膮d藕 lekarz. Musz膮 oni dodatkowo uko艅czy膰 3 letnie studia podyplomowe z medycyny osteopatycznej albo kurs osteopatii trwaj膮cy 5 lat. W obu przypadkach absolwenci otrzymuj膮 Dyplom Osteopaty. Mimo wspomnianych wymaga艅, niestety istnieje ryzyko spotkania niewykwalifikowanej osoby, kt贸ra bezpodstawnie pos艂uguje si臋 tym tytu艂em, co stanowi powa偶ne zagro偶enie dla zdrowia, a nawet 偶ycia.[[4],[5]]

Co leczy osteopata?

Wizyta u osteopaty jest pomocna w przypadku problem贸w takich jak:

  • b贸l dolnej cz臋艣ci plec贸w,
  • b贸l szyi,
  • b贸l barku i 艂okcia,
  • artretyzm,
  • problemy z miednic膮, biodrami i nogami,
  • kontuzje,
  • b贸le mi臋艣ni i staw贸w zwi膮zane z prowadzeniem samochodu, prac膮 lub ci膮偶膮 (b臋d膮c w ci膮偶y nale偶y skonsultowa膰 si臋 najpierw z lekarzem b膮d藕 po艂o偶n膮),
  • choroba zwyrodnieniowa staw贸w.

Istniej膮 ograniczone dowody, 偶e osteopatia mo偶e by膰 r贸wnie偶 skuteczna przy leczeniu stan贸w takich jak:

  • astma,
  • b贸l miesi膮czkowy,
  • zaburzenia trawienia,
  • depresja,
  • kolki niemowl臋ce,
  • choroba skroniowo-偶uchwowa,
  • skolioza,
  • wysi臋kowe zapalenie ucha 艣rodkowego.[3]

Jak wygl膮da wizyta i proces leczenia?

Przed wizyt膮 zaleca si臋, aby unika膰 obfitych posi艂k贸w przez kilka godzin, gdy偶 niekt贸re zabiegi wykonywane s膮 w pozycji na brzuchu. Nie nale偶y spo偶ywa膰 alkoholu, ani lek贸w obni偶aj膮cych koncentracj臋 鈥 niezwykle istotny jest kontakt pacjenta z terapeut膮.

Na pocz膮tku wizyty osteopata przeprowadza wywiad medyczny. Pyta o objawy, og贸lny stan zdrowia oraz inne otrzymywane terapie. Zapoznaje si臋 z wynikami dotychczasowych bada艅, m.in. RTG.  Nast臋pnie, po zdj臋ciu przez pacjenta cz臋艣ci ubra艅, bada r臋koma bol膮ce miejsca, aby oceni膰 czy mo偶e pom贸c w leczeniu i zaproponowa膰 odpowiedni schemat. Pacjent mo偶e by膰 poproszony o wykonanie r贸偶nych ruch贸w, by m贸c w pe艂ni zidentyfikowa膰 dysfunkcje.

Techniki stosowane przez osteopat贸w maj膮 za zadanie zmniejszy膰 b贸l, poprawi膰 zakres ruchu oraz zwi臋kszy膰 przep艂yw krwi. W艣r贸d nich mo偶na wymieni膰:

  1. Masa偶 rozlu藕niaj膮cy tkanki.
  2. Rozci膮ganie sztywnych staw贸w.
  3. Artykulacj臋 鈥 zestaw kontrolowanych ruch贸w staw贸w w pe艂nym ich zakresie.
  4. Pchni臋cia z du偶膮 pr臋dko艣ci膮 鈥 kr贸tkie, ostre ruchy kr臋gos艂upa, kt贸re zwykle powoduj膮 d藕wi臋k przypominaj膮cy 鈥瀞trzelanie鈥 ko艣膰mi.

Efektem tych dzia艂a艅, b臋dzie przywr贸cenie naturalnej ruchomo艣ci tkankom, co wspomaga proces samoregeneracji organizmu. Terapia odbywa si臋 bez stosowania 艣rodk贸w farmakologicznych. Osteopaci przypominaj膮 r贸wnie偶 podczas wizyt, o zdrowym stylu 偶ycia, prawid艂owym od偶ywianiu oraz w艂a艣ciwej higienie pracy.[[6]]

Po jakim czasie mo偶na spodziewa膰 si臋 efekt贸w?

D艂ugo艣膰 terapii zale偶y od stanu pacjenta i jest dobierana indywidualnie. Niekt贸re zaburzenia b臋d膮 wymaga艂y d艂u偶szego czasu. Nie bez znaczenia jest tak偶e wiek pacjenta. Z biegiem lat malej膮 zdolno艣ci samonaprawcze organizmu. Zmian臋 mo偶na odczuwa膰 ju偶 po 2-3 zabiegach.[[7]]

Przeciwskazania do wizyty u osteopaty

Techniki osteopatyczne s膮 odpowiednie dla os贸b w r贸偶nym wieku 鈥 zar贸wno dla niemowl膮t jak i os贸b starszych. Jednak, jak ka偶da terapia, osteopatia r贸wnie偶 ma pewne przeciwwskazania. W艣r贸d najwa偶niejszych znajduj膮 si臋:

  • pierwszy trymestr ci膮偶y,
  • powa偶na choroba psychiczna,
  • Zesztywniaj膮ce Zapalenie Staw贸w Kr臋gos艂upa, Reumatoidalne Zapalenie Staw贸w,
  • brak zgody pacjenta,
  • nagl膮ce stany wymagaj膮ce pilnej pomocy lekarskiej (np. niewydolno艣膰 kr膮偶eniowo-oddechowa, bardzo wysokie ci艣nienie t臋tnicze krwi).[[8]]

Wykaz 藕r贸de艂


[1]          D. Bagagiolo, D. Rosa, F. Borrelli 鈥濫fficacy and safety of osteophatic manipulative tratment: an overview of systemiatic reviews鈥 BMJ Open kwiecie艅 2022

[2]          鈥濨enchmarks for training in traditional /complementary and alternative medicine 鈥 Benchmarks dor Training in Osteopathy鈥 WHO 2010

[3]          鈥濷steopathy Overviev鈥 NHS 2021 [dost臋p 22.08.2022r.]

[4]          鈥濷steopatia jako terapia uzupe艂niaj膮ca w SMA 鈥 wywiad鈥 Polskie Towarzystwo Chor贸b Nerwowo-Mi臋艣niowych [dost臋p 22.08.2022r.]

[5]          鈥濱nformacja o zawodzie 鈥 osteopata鈥 Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Spo艂ecznej, Departament Rynku Pracy, Warszawa 2018

[6]          鈥濷steopathy How it鈥檚 performer鈥 NHS 2021 [dost臋p 22.08.2022r.]

[7]          鈥濧bout Osteopathy Treatment FAQs鈥 Osteopathy Australia [dost臋p 22.08.2022r.]

[8]          P. Godek 鈥濿prowadzenie do Osteopatii鈥, Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 3/2010

Nag艂a zmiana ci艣nienia u seniora 鈥 jak post臋powa膰?

Seniorzy s膮 szczeg贸ln膮 grup膮 pacjent贸w. Wraz z wiekiem ro艣nie liczba problem贸w zdrowotnych, w tym zwi膮zanych z ci艣nieniem. Kiedy ci艣nienie t臋tnicze nie jest prawid艂owe i jak post臋powa膰 w takich sytuacjach?

Kiedy ci艣nienie krwi jest zbyt wysokie?

Podczas mierzenia ci艣nienia widzimy na ci艣nieniomierzu dwie warto艣ci: ci艣nienie skurczowe (pierwsza liczba) oraz ci艣nienie rozkurczowe (druga liczba). O nadci艣nieniu m贸wimy kiedy ci艣nienie skurczowe jest r贸wne lub wy偶sze ni偶 140, a rozkurczowe r贸wne lub wy偶sze ni偶 80.[[1]] Wraz z wiekiem warto艣ci konieczne do rozpoznania nadci艣nienia nie ulegaj膮 zmianie.[[2]] Przy czym diagnozy nie stawia si臋 na podstawie jednego pomiaru wykonanego w domu. Lekarz wylicza 艣rednie warto艣ci ci艣nienia t臋tniczego, z co najmniej 2 pomiar贸w wykonanych na co najmniej 2 r贸偶nych wizytach i dopiero wtedy mo偶e postawi膰 rozpoznanie.[[3]]

Kiedy rozpoczyna si臋 przyjmowanie lek贸w na nadci艣nienie?

U os贸b mi臋dzy 65. a 80. rokiem 偶ycia lekarz mo偶e podj膮膰 decyzj臋 o przepisaniu lek贸w, gdy ci艣nienie jest wy偶sze ni偶 140/90. W przypadku pacjent贸w powy偶ej 80 roku 偶ycia leczenie zazwyczaj rozpoczyna si臋, je偶eli wyniki przekraczaj膮 160/90. Oczywi艣cie, gdy pacjent sko艅czy 80 lat i wcze艣niej przyjmowa艂 leki to nie nale偶y ich odstawia膰 samodzielnie.[3]

Jakie warto艣ci ci艣nienia s膮 poprawne dla starszej osoby z nadci艣nieniem?

Je艣li osoba w wieku 65-80 lat ma zdiagnozowane nadci艣nienie t臋tnicze i przyjmuje z tego powodu leki to prawid艂owymi warto艣ciami dla takiej osoby s膮:

  • dla ci艣nienia skurczowego: 130-139mmHg,
  • dla ci艣nienia rozkurczowego: nie mniej ni偶 70mmHg i nie wi臋cej ni偶 80mmHg.[[4]]

Dla os贸b po 80 roku 偶ycia warto艣ci ci艣nienia skurczowego mog膮 by膰 nieco wy偶sze, jednak nie powy偶ej 150mmHg. Zakres dla ci艣nienia rozkurczowego pozostaje bez zmian.[3]

Kiedy ci艣nienie krwi jest za niskie?

Zbyt niskie ci艣nienie krwi to tzw. hipotensja. M贸wimy o niej kiedy ci艣nienie jest ni偶sze ni偶 90/60mmHg.[[5]] Co istotne, warto艣膰 ci艣nienia zmienia si臋 w ci膮gu doby. W nocy ci艣nienie krwi jest ni偶sze ni偶 w ci膮gu dnia i to naturalne.[[6]]

Objawy wzrostu ci艣nienia krwi

Pacjent nie zawsze odczuwa objawy wzrostu ci艣nienia t臋tniczego. Z tego powodu jego regularne monitorowanie przy u偶yciu ci艣nieniomierza jest bardzo wa偶ne. W szczeg贸lno艣ci u os贸b ze zdiagnozowanym ju偶 nadci艣nieniem t臋tniczym. Kiedy dojdzie do wysokiego skoku ci艣nienia mog膮 si臋 pojawi膰 m.in.:

  • b贸le g艂owy,
  • zm臋czenie,
  • zaburzenia widzenia,
  • krwawienia z nosa,
  • problemy z oddychaniem,
  • nieregularne bicie serca.[[7]]

Objawy spadku ci艣nienia krwi

Spadek ci艣nienia krwi nie zawsze daje objawy. Jednak czasami mog膮 si臋 pojawi膰 nast臋puj膮ce symptomy:

  • zawroty g艂owy,
  • zaburzenia widzenia,
  • uczucie os艂abienia,
  • omdlenia.[5]

Spadek ci艣nienia krwi po wstaniu

Je偶eli w ci膮gu 3 minut od wstania ci艣nienie skurczowe spada o minimum 20 mmHg lub rozkurczowe o co najmniej 10 mmHg m贸wimy o tzw. hipotonii ortostatycznej. Ryzyko jej wyst臋powania ro艣nie wraz z wiekiem, dlatego problem ten dotyka g艂贸wnie os贸b starszych.[[8]]

Objawy spadku ci艣nienia podczas wstawania

U cz臋艣ci pacjent贸w hipotensja ortostatyczna mo偶e przebiega膰 bez objaw贸w. Osoby, u kt贸rych wyst臋puj膮 symptomy, mog膮 odczuwa膰 zaraz po pionizacji cia艂a:

  • zm臋czenie,
  • zawroty g艂owy,
  • zaburzenia widzenia,
  • zaburzenia 艣wiadomo艣ci.

W niekt贸rych przypadkach mo偶e nawet doj艣膰 do omdlenia.[8]

Kiedy zwi臋ksza si臋 ryzyko spadku ci艣nienia podczas wstawania?

Hipotonia ortostatyczna pojawia si臋 cz臋艣ciej:

  • w gor膮cych pomieszczeniach,
  • po spo偶yciu wi臋kszego posi艂ku.

Dlatego w miar臋 mo偶liwo艣ci powinno si臋 unika膰 tych czynnik贸w. Kiedy jest to niemo偶liwe, w takich warunkach nale偶y wstawa膰 wyj膮tkowo ostro偶nie.[[9]]

Sposoby na unikanie spadku ci艣nienia w czasie pionizacji

U os贸b z problemem hipotonii ortostatycznej nale偶y unika膰 gwa艂townego wstawania. Kiedy osoba le偶膮ca chce wsta膰 nale偶y:

  1. Przyj膮膰 pozycj臋 siedz膮c膮.
  2. Poczeka膰 kilka minut w pozycji siedz膮cej.
  3. Powoli wsta膰, najlepiej z podparciem.

Ponadto w celu zmniejszenia objaw贸w hipotonii ortostatycznej poleca si臋 siadanie ze skrzy偶owanymi nogami. Oczywi艣cie, je艣li starszy pacjent jest w stanie to wykona膰.[9]

Domowe sposoby na niskie ci艣nienie krwi

Niekt贸re osoby maj膮 stale niskie ci艣nienie t臋tnicze. Cz臋艣膰 z nich nie odczuwa z tego powodu 偶adnych dolegliwo艣ci. Je偶eli niedoci艣nienie nie daje objaw贸w, nie ma potrzeby jego leczenia. Pacjenci, kt贸rzy odczuwaj膮 jego skutki powinni:

  • unika膰 du偶ych posi艂k贸w,
  • unika膰 spo偶ywania alkoholu,
  • pi膰 du偶o p艂yn贸w (2-3 litry na dob臋).[9]

Zapobieganie wzrostom ci艣nienia krwi

Je艣li pacjent ma zdiagnozowane nadci艣nienie t臋tnicze i lekarz zleci艂 przyjmowanie lek贸w obni偶aj膮cych ci艣nienie, to stosowanie ich zgodnie z zaleceniami jest kluczowe. Poza leczeniem, bardzo wa偶ne jest utrzymanie zdrowego stylu 偶ycia. Pomaga ono w obni偶aniu ci艣nienia krwi czy te偶 w jego kontroli. W艣r贸d zmian, jakie warto wprowadzi膰, nale偶y wymieni膰:

  • redukcj臋 masy cia艂a u os贸b z nadwag膮 lub oty艂o艣ci膮,
  • ograniczenie spo偶ywania soli do 5 g dziennie,
  • utrzymanie diety zapewniaj膮cych dostarczanie wszystkich potrzebnych substancji od偶ywczych,
  • wysi艂ek fizyczny dostosowany do mo偶liwo艣ci,
  • ograniczenie spo偶ywania alkoholu,
  • rzucenie papieros贸w.

Palenie papieros贸w ma szczeg贸lne znaczenie w zwi臋kszaniu ryzyka wyst膮pienia gro藕nych powik艂a艅 po nadci艣nieniu t臋tniczym, takich jak np. udaru czy zawa艂u serca.[2]

Jak obni偶y膰 ci艣nienie krwi w domu?

Pierwszym post臋powaniem w przypadku wzrostu ci艣nienia krwi jest 30 minutowy odpoczynek. Pacjent mo偶e przebywa膰 w pozycji le偶膮cej lub siedz膮cej. Lekarz mo偶e przepisa膰 te偶 leki, kt贸rych pacjent nie przyjmuje codziennie, a jedynie w sytuacjach du偶ego skoku ci艣nienia. Je偶eli pacjent takie posiada, powinien si臋 stosowa膰 do zalece艅 lekarskich.[[10]]

Wzrost ci艣nienia krwi 鈥 kiedy szuka膰 pomocy lekarskiej?

Kiedy ci艣nienie krwi wzro艣nie powy偶ej 180/120mmHg nale偶y pilnie skonsultowa膰 si臋 z lekarzem. Medyk musi oceni膰, czy przy tej sytuacji nie dosz艂o do uszkodzenia wa偶nych narz膮d贸w. Dalsze post臋powanie b臋dzie zale偶e膰 od wyst臋puj膮cych chor贸b, objaw贸w, przyjmowanych lek贸w.[10]

Wykaz 藕r贸de艂


[1]          Walczak-Ga艂臋zewska M. et al.: Dwudziestoczterogodzinny pomiar ci艣nienia t臋tniczego 鈥 przydatne narz臋dzie w codziennej praktyce klinicznej. Forum Zaburze艅 Metabolicznych. 2015, 6(1)

[2]          Grodzicki T. et al.: Zasady post臋powania w nadci艣nieniu t臋tniczym w wieku podesz艂ym. Wytyczne Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, Polskiego Towarzystwa Nadci艣nienia T臋tniczego, Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego. 2013

[3]          Adamczak M. et al.: Zasady post臋powania w nadci艣nieniu t臋tniczym 鈥 2019 rok. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadci艣nienia T臋tniczego. 2019

[4]          Williams B. et al.: Wytyczne ESC/ESH dotycz膮ce post臋powania w nadci艣nieniu t臋tniczym (2018). Nadci艣nienie t臋tnicze w praktyce. 2018, 4(2)

[5]          NHS: Low blood pressure (hypotension). 2020 [Dost臋p: 11.08.22]

[6]          Morris C.J. et al.: Day/Night Variability in Blood Pressure: Influence of Posture and Physical Activity. American Journal of Hypertension. 2013, 26(6).

[7]          WebMD: Symptoms of High Blood Pressure. 2020. [Dost臋p: 11.08.22]

[8]          Joseph A. et al.: Orthostatic hypotension: A review. Nephrol Ther. 2017. 13, Suppl 1, S55-S67.

[9]          G艂uszek J., Kosicka T. Przewlek艂e niedoci艣nienie 鈥 leczy膰 czy nie leczy膰? Kardiologia po Dyplomie. 2012. 12

[10]         Pr臋gowska-Chwa艂a B. et al.: Nag艂y wzrost ci艣nienia t臋tniczego 鈥 jak skutecznie pom贸c i jak nie zaszkodzi膰? Stany Nag艂e po Dyplomie. 2018. 01

Osteopatia pediatryczna

Osteopatia pediatryczna jest to szeroka dziedzina medycyny, zajmuj膮ca si臋 diagnostyk膮 i terapi膮 noworodk贸w i niemowl膮t.

Wsp贸艂praca osteopaty z pediatr膮 i po艂o偶n膮 odgrywa kluczow膮 rol臋 w leczeniu poszczeg贸lnych dolegliwo艣ci wyst臋puj膮cych u dzieci, takich jak:

– refluks 偶o艂膮dkowo-prze艂ykowy;

– zaparcia, kolki, biegunki;

– kr臋cz szyi;

– niedro偶no艣膰 kanalika 艂zowego;

– zapalenie ucha 艣rodkowego;

– dysfunkcje logopedyczne;

– asymetria g艂owy (plagiocefalie) i tu艂owia;

– wzmo偶one napi臋cie mi臋艣niowe;

– dysfunkcje ssania i po艂ykania;

– astmy oskrzelowe;

– nietolerancje pokarmowe.

Po przeprowadzeniu szczeg贸艂owego badania diagnostycznego oraz wywiadu z rodzicami, osteopata przy pomocy technik manualnych, ma mo偶liwo艣膰 wspomagania proces贸w fizjologicznych w ciele ma艂ego pacjenta. Dzi臋ki pracy nad napi臋ciami, terapeuta pobudza prac臋 poszczeg贸lnych uk艂ad贸w. Przebieg terapii jest bezbolesny dla dziecka. W zale偶no艣ci od stopnia dolegliwo艣ci, efekty technik osteopatycznych s膮 niejednokrotnie zauwa偶alne ju偶 po pierwszej wizycie.

Centrum Rehabilitacji Leczniczej Przychodni Boche艅skiej

Czy omdlenie jest niebezpieczne?

Omdlenie to czasowa utrata przytomno艣ci. Zazwyczaj trwa kr贸tko i samo przemija. Jakie s膮 przyczyny omdle艅 i w jaki spos贸b pom贸c osobie, kt贸ra chwilowo straci艂a przytomno艣膰? Czy omdlenie jest stanem bezpo艣redniego zagro偶enia 偶ycia? Czy to pow贸d do kontaktu z kardiologiem?

Czym jest spowodowane omdlenie?

Do omdlenia dochodzi z powodu niewystarczaj膮cego przep艂ywu krwi przez m贸zg. Omdlenie cechuje si臋 szybkim pocz膮tkiem, kr贸tkim czasem trwania oraz samoistnym powrotem do przytomno艣ci. Czasami chwilow膮 utrat臋 przytomno艣ci poprzedza tzw. stan przedomdleniowy. Osoba w takim stanie mo偶e mie膰:

  • zawroty g艂owy,
  • nudno艣ci,
  • zaburzenia widzenia,
  • problemy ze s艂uchem,
  • ko艂atanie serca.[[1]]

Przyczyny omdlenia

Powody omdlenia s膮 r贸偶ne. Mo偶e ono wynika膰 z:

  • zbyt szybkiego wstania,
  • niewystarczaj膮cego nawodnienia lub od偶ywienia organizmu,
  • wysokiej temperatury otoczenia,
  • problem贸w z sercem i uk艂adem kr膮偶enia,
  • zbyt du偶ej ilo艣ci alkoholu lub innych u偶ywek,
  • stresu.[[2]]

Omdlenie odruchowe

Omdlenia odruchowe zale偶膮 od mechanizm贸w nerwowych. Mog膮 by膰 one m.in. wazowagalne. S膮 najcz臋stsz膮 przyczyn膮 omdle艅 u dzieci. Do zdarzenia mo偶e doj艣膰 wskutek stania lub stresu. Istniej膮 te偶 pewne sytuacje, w kt贸rych cz臋艣ciej dochodzi do omdle艅, np. po wysi艂ku fizycznym, w trakcie kaszlu, po艂ykania, oddawania moczu. Zazwyczaj poprzedzaj膮 je objawy takie jak zawroty g艂owy, pogorszenie widzenia, blado艣膰.[[3],[4]]

Omdlenie ortostatyczne

Przyczyn膮 omdlenia ortostatycznego jest spadek ci艣nienia krwi. Dzieje si臋 tak np. w trakcie zmiany pozycji z le偶膮cej lub siedz膮cej na stoj膮c膮. Reakcja na spadek ci艣nienia mo偶e by膰 natychmiastowa alub op贸藕niona. Ta druga opcja cz臋艣ciej zdarza si臋 u os贸b starszych. Po kilku minutach od wstania nast臋puje utrata przytomno艣ci. Jest to niebezpieczne, poniewa偶 osoba taka nie jest przygotowana na upadek.

Istniej膮 pewne czynniki zwi臋kszaj膮ce ryzyko hipotonii ortostatycznej, czyli nag艂ych spadk贸w ci艣nienia wskutek zmiany pozycji, na przyk艂ad:

  • niekt贸re leki (moczop臋dne, rozszerzaj膮ce naczynia),
  • krwawienie,
  • biegunka, wymioty,
  • niekt贸re schorzenia (m.in. cukrzyca, niewydolno艣膰 nerek).[3,4]

Omdlenie kardiogenne

Omdlenia kardiogenne zwi膮zane s膮 z zaburzeniami rytmu lub innymi chorobami serca.[3]

Kiedy uda膰 si臋 do lekarza?

Chocia偶 wi臋kszo艣膰 omdle艅 nie jest bezpo艣rednim zagro偶eniem 偶ycia, ka偶da chwilowa utrata przytomno艣ci powinna zosta膰 skonsultowana z lekarzem. Na podstawie wywiadu b臋dzie on m贸g艂 okre艣li膰 przyczyn臋 omdlenia. Mo偶e te偶 zleci膰 odpowiednie testy, kt贸re pomog膮 w diagnozie i wyklucz膮 m.in. choroby serca.[2,3]

Nie ka偶da chwilowa utrata przytomno艣ci oznacza omdlenie. Czasami za przemijaj膮c膮 utrat膮 przytomno艣ci stoj膮 pewne stany chorobowe, np. niekt贸re rodzaje padaczek. Dlatego tak wa偶ne jest znalezienie genezy problemu i je偶eli to konieczne, wdro偶enie odpowiedniego leczenia.[3]

Testy diagnostyczne

W zale偶no艣ci od okoliczno艣ci utraty przytomno艣ci lekarz mo偶e skierowa膰 pacjenta na przyk艂ad na:

  1. EKG, czyli elektrokardiogram. To bezbolesne badanie, w trakcie kt贸rego umieszcza si臋 na ciele pacjenta elektrody i za ich pomoc膮 bada si臋 prac臋 serca.
  2. Badanie wysi艂kowe, czyli form臋 badania EKG, w trakcie kt贸rego pacjent ma pod艂膮czone elektrody, ale jednocze艣nie ca艂y czas pozostaje w ruchu, np. b臋d膮c na bie偶ni lub rowerze stacjonarnym.
  3. Holter EKG, kt贸ry pozwala rejestrowa膰 prac臋 serca przez d艂u偶szy czas. Pacjentowi pod艂膮cza si臋 elektrody, kt贸re s膮 po艂膮czone z niewielkim urz膮dzeniem rejestruj膮cym. Po pod艂膮czeniu, pacjent wraca do domu i mo偶e wykonywa膰 wszystkie codzienne czynno艣ci. W tym czasie Holter EKG ca艂y czas rejestruje akcj臋 serca.
  4. USG serca (echo serca, echokardiogram), czyli rodzaj badania obrazowego. Pozwala zobaczy膰 struktury wewn臋trzne organizmu.[1,3]

Podstawowym badaniem w diagnostyce omdle艅 jest tak偶e pomiar ci艣nienia t臋tniczego. Wykonuje si臋 go w pozycji le偶膮cej i stoj膮cej. Pomocne mo偶e by膰 tak偶e badanie krwi, np. hematokryt (wska藕nik okre艣laj膮cy stosunek czerwonych krwinek do krwi pe艂nej), st臋偶enie hemoglobiny. Je偶eli podejrzewa si臋 hipoksj臋, czyli niedotlenie organizmu bada si臋 tak偶e wysycenie krwi t臋tniczej tlenem.[3]

Omdlenie 鈥 jak udzieli膰 pierwszej pomocy?

Je偶eli czujesz si臋 s艂abo, towarzysz膮 Ci objawy charakterystyczne dla stanu przedomdleniowego, po艂贸偶 si臋 lub usi膮d藕. W razie utraty przytomno艣ci zabezpiecza Ci臋 to przed nag艂ym upadkiem. Je偶eli siadasz, umie艣膰 g艂ow臋 mi臋dzy kolanami. Poinformuj kogo艣 z otoczenia, 偶e nie czujesz si臋 zbyt dobrze i popro艣 go o pozostanie z Tob膮 przez chwil臋.

Je偶eli jeste艣 艣wiadkiem zdarzenia, 偶e kto艣 traci lub straci艂 przytomno艣膰, udziel mu pierwszej pomocy.

  1. Je艣li osoba jest przytomna, popro艣 aby si臋 po艂o偶y艂a. Je偶eli kto艣 ju偶 zemdla艂, po艂贸偶 go na plecach, a nogi unie艣.
  2. Sprawd藕 oddech. W sytuacji, gdy co艣 utrudnia oddychanie, np. krawat, usu艅 przyczyn臋.
  3. Upewnij si臋, 偶e osoba ta ma wystarczaj膮cy dost臋p do 艣wie偶ego powietrza. Popro艣 inne osoby, aby odesz艂y. Je偶eli masz mo偶liwo艣膰, otw贸rz okno. Je艣li dosz艂o do omdlenia w miejscu, w kt贸rym oddychanie mo偶e by膰 utrudnione (np. sauna), postaraj si臋 wynie艣膰 chorego.
  4. Po ok. 20 sekundach przytomno艣膰 powinna wr贸ci膰. Popro艣 poszkodowanego, aby nie wstawa艂 od razu, gdy偶 mo偶e to doprowadzi膰 do powt贸rnego omdlenia.
  5. Gdyby po kilku minutach osoba by艂a dalej nieprzytomna, nale偶y wezwa膰 s艂u偶by ratownicze i monitorowa膰 stan poszkodowanego (dro偶no艣膰 dr贸g oddechowych).[[5],[6]]

Podsumowanie

Je偶eli zdarzy艂o Ci si臋 straci膰 na chwil臋 przytomno艣膰, nie bagatelizuj objaw贸w. Skonsultuj z lekarzem omdlenie, opisuj膮c w jakich warunkach dosz艂o do utraty przytomno艣ci, ile mniej wi臋cej ono trwa艂o, czy chorujesz na co艣 przewlekle oraz czy stosujesz leki na sta艂e. Wi臋kszo艣膰 przypadk贸w to niegro藕ne, sporadycznie pojawiaj膮ce si臋 omdlenia, ale warto wykluczy膰 ryzyko pewnych schorze艅, w tym chor贸b serca.

Wykaz 藕r贸de艂


[1]           Johns Hopkins Medicine: Syncope (Fainting) [dost臋p 3.08.2022]

[2]           NHS: Fainting. 2020 [dost臋p 3.08.2022]

[3]           Wytyczne ESC dotycz膮ce rozpoznawania i leczenia omdle艅. 2018

[4]           Benditt D et al.: Syncope in adults: Epidemiology, pathogenesis, and etiologies. UpToDate. 2022 [dost臋p 3.08.2022]

[5]           MayoClinic: First aid 鈥 fainting. 2021 [dost臋p 3.08.2022]

[6]           St. John Ambulance: Fainting. 2021. [dost臋p 3.08.2022]

Wakacje z dzie膰mi 鈥 apteczka

Wyjazd na wakacje z ma艂ymi pociechami mo偶e stanowi膰 nie lada wyzwanie. Co zabra膰 na wyjazd z dzie膰mi do podr贸偶nej apteczki?

Choroba lokomocyjna

Choroba lokomocyjna najcz臋艣ciej dotyczy dzieci mi臋dzy 2 a 6 rokiem 偶ycia. W trakcie jazdy staraj si臋 skupi膰 uwag臋 dziecka na czym艣 innym ni偶 podr贸偶, ogranicz jego kontakt ze sprz臋tem elektronicznym (nie w艂膮czaj mu bajki na telefonie). Profilaktycznie mo偶esz zabra膰 preparaty zawieraj膮ce w swoim sk艂adzie imbir. Wi臋kszo艣膰 dost臋pnych preparat贸w z imbirem mo偶e by膰 podawana od 3 roku 偶ycia. Starszym dzieciom (od 6 roku 偶ycia) mo偶na tak偶e podawa膰 preparaty zawieraj膮ce dimenhydramin臋.[[1],[2],[3]]

Uk膮szenia

Wakacyjny klimat sprzyja licznym uk膮szeniom przez owady, co mo偶e powodowa膰 u Twojego dziecka dyskomfort. W aptece znajdziesz preparaty maj膮ce za zadanie odstrasza膰 insekty (repelenty). Wybieraj膮c 艣rodek, zwr贸膰 uwag臋 na zalecenie wiekowe. Niekt贸re substancje nie s膮 wskazane do stosowania przez ma艂e dzieci lub powinny by膰 stosowane w ni偶szych st臋偶eniach. Przyk艂adowo, wiele repelent贸w zawiera jako sk艂adnik aktywny DEET. Dzieci poni偶ej 2 miesi膮ca 偶ycia nie powinny mie膰 kontaktu ze st臋偶eniami DEET powy偶ej 30%. Nak艂adaj膮c produkt na sk贸r臋 dziecka, unikaj rozpylania na okolic臋 oczu, ust oraz d艂oni (dzieci maj膮 tendencj臋 do wk艂adania r膮k do ust oraz pocierania oczu).

Do apteczki mo偶esz zapakowa膰 tak偶e 艣rodek 艂agodz膮cy po uk膮szeniach, zawieraj膮cy np. dimetynden lub hydrokortyzon. Obie substancje dost臋pne s膮 w postaci ma艣ci lub 偶eli do stosowania miejscowego. Preparaty nale偶y nak艂ada膰 punktowo, nie na du偶e powierzchnie. W przypadku hydrokortyzonu nale偶y skonsultowa膰 z lekarzem lub farmaceut膮 stosowanie preparatu u dzieci m艂odszych ni偶 12 lat.

Wracaj膮c z zewn膮trz, dok艂adnie przejrzyj swoje i dziecka cia艂o, czy przypadkiem nie znajduje si臋 na nim kleszcz. Kleszcze mog膮 przenosi膰 bakterie wywo艂uj膮c膮 m.in. borelioz臋. Je偶eli dostrze偶esz insekta, wyci膮gnij go za pomoc膮 p臋sety. Z艂ap go za ty艂贸w, tu偶 przy sk贸rze i poci膮gnij do g贸ry. Staraj si臋 nie 艣ciska膰 go za mocno ani wykr臋ca膰.[[4]]

Otarcia i skaleczenia

Ma艂e dzieci s膮 w ci膮g艂ym ruchu, uwielbiaj膮 zabaw臋 na zewn膮trz. Sprzyja to otarciom i skaleczeniom. Nie zapomnij zabra膰 na wakacje kompres贸w, plasterk贸w oraz 艣rodka do odka偶ania (mo偶e zawiera膰 np. oktenidyn臋).

Filtry przeciws艂oneczne i 艣rodki 艂agodz膮ce oparzenia  

Wychodz膮c z dzieckiem na zewn膮trz, pami臋taj o ochronie przed s艂o艅cem. Zaleca si臋 stosowanie filtr贸w o SPF wynosz膮cym co najmniej 30, a najlepiej 50 (szczeg贸lnie u niemowl膮t, dzieci o jasnej karnacji lub maj膮cych atopow膮 sk贸r臋). Filtr nak艂ada si臋 15 do 30 minut przed ekspozycj膮 na s艂o艅ce. Na艂o偶enie kremu/emulsji nale偶y powtarza膰 co 2h oraz po ka偶dej k膮pieli, wycieraniu r臋cznikiem.

Filtry przeciws艂oneczne mog膮 by膰 chemiczne lub fizyczne. U najm艂odszych (dzieci do 2 roku 偶ycia) zaleca si臋 stosowanie filtr贸w fizycznych (mineralnych). Poznasz je po tym, ze zawieraj膮 w swoim sk艂adzie tlenek cynku lub dwutlenek tytanu.

A co je艣li mimo ochrony dojdzie do oparzenia? Przede wszystkim nale偶y przerwa膰 ekspozycje na promieniowanie. Mo偶na tak偶e zastosowa膰 preparaty 艂agodz膮ce z alantoin膮 lub pantenolem.[[5]]

Biegunka i wymioty

W apteczce nie mo偶e zabrakn膮膰 艣rodk贸w na dolegliwo艣ci gastryczne. Warto spakowa膰 ze sob膮 elektrolity oraz substancje dzia艂aj膮ce przeciwbiegunkowo. Dzieci mog膮 stosowa膰 np.:

  • w臋giel leczniczy 鈥 u dzieci i doros艂ych powy偶ej 12 roku 偶ycia podaje si臋 4g (najlepiej w postaci zawiesiny);
  • diosmektyt 鈥 mo偶na podawa膰 u dzieci powy偶ej 2 roku 偶ycia, w przypadku m艂odszych dzieci nale偶y skonsultowa膰 si臋 z lekarzem lub farmaceut膮;
  • probiotyki 鈥 mog膮 by膰 tak偶e stosowane profilaktycznie przed wyjazdem, szczeg贸lnie je偶eli Wasz cel podr贸偶y to egzotyczne kraje.

Poniewa偶 jednak lepiej zapobiega膰 ni偶 leczy膰, wybieraj膮c dalsze destynacje, nie zapominaj o warunkach sanitarnych panuj膮cych w niekt贸rych krajach. Preparaty do pocz膮tkowego 偶ywienia niemowl膮t dost臋pne za granic膮 mog膮 mie膰 inny sk艂ad. Je艣li dziecko nie jest karmione piersi膮, rozwa偶 czy nie zabra膰 ze sob膮 mieszanek. Woda kranowa w wielu pa艅stwach nie jest pitna! Dlatego zaleca si臋 spo偶ywanie wy艂膮cznie wody butelkowanej. Nie zaleca si臋 tak偶e mycia z臋b贸w czy te偶 p艂ukania smoczk贸w lub gryzak贸w w wodzie prosto z kranu.[[6]]  

Gor膮czka

Na wszelki wypadek warto wzi膮膰 ze sob膮 co艣 przeciwb贸lowego i przeciwgor膮czkowego. Chocia偶 lato nie jest sezonem przezi臋bieniowym, skoki temperatur mi臋dzy klimatyzowanymi pomieszczeniami a ciep艂em na polu mog膮 sprzyja膰 infekcjom. Je艣li Twoje pociechy s膮 w wieku niemowl臋cym, najlepiej zabra膰 czopki z ibuprofenem lub paracetamolem. Pami臋taj, 偶e dawki obu substancji przeliczane s膮 w zale偶no艣ci od masy cia艂a dziecka. Zaleca si臋 jednorazowo podawanie 10-15mg/kg masy cia艂a paracetamolu lub 5-10mg/kg masy cia艂a ibuprofenu (max. 20-30 mg/kg masy cia艂a dziennie). Starszym dzieciom mo偶na podawa膰 艣rodki przeciwb贸lowe w postaci syrop贸w lub je艣li dziecko ma powy偶ej 12 lat w postaci tabletek. Dzieciom do 12 roku 偶ycia nie mo偶na podawa膰 preparat贸w zawieraj膮cych w swoim sk艂adzie kwas acetylosalicylowy.[[7]]

Co jeszcze?

Jad膮c na wakacje warto wyposa偶y膰 si臋 tak偶e w:

  • 偶el antybakteryjny,
  • mokre chusteczki,
  • s贸l fizjologiczn膮,
  • ma艂e no偶yczki,
  • krem na odparzenia,
  • aspirator,
  • steryln膮 ig艂臋.

Podsumowanie

Wyje偶d偶aj膮c na wakacje z dzieckiem nie zapomnij przede wszystkim o stale przyjmowanych lekach, je艣li dziecko takie przyjmuje. Wyposa偶 swoj膮 apteczk臋 w lekarstwa na najcz臋艣ciej pojawiaj膮ce si臋 dolegliwo艣ci podr贸偶ne, takie jak otarcia, wymioty czy biegunka. Je艣li ju偶 wcze艣niej byli艣cie na urlopie z dzie膰mi, zastan贸w si臋 czy co艣 Was zaskoczy艂o pod wzgl臋dem medycznym, jakich lekarstw u偶ywali艣cie. Je偶eli wybieracie si臋 w okre艣lone miejsce, mo偶esz wcze艣niej sprawdzi膰, gdzie najbli偶ej zlokalizowana jest apteka. Wyje偶d偶aj膮c za granic臋, nie zapomnij o ubezpieczeniu zdrowotnym oraz zabraniu karty EKUZ (Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego).

Wykaz 藕r贸de艂


[1]          Priesol AJ et al.: Motion sickeness. 2022. UpToDate [dost臋p 29.06.2022]

[2]          NHS: Motion sickness. 2020 [dost臋p 1.07.2022]

[3]          ChPL Aviomarin, 50 mg, tabletki. Nr pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: R/3247

[4]          NHS: Insect bites and stings. 2019. [dost臋p 1.07.2022]

[5]          Baron ED et al.: Selection of sunscreen and sun-protective measures. UpToDate. 2021 [dost臋p 29.06.2022]

[6]          Weinber MS et al.: Traveling Safely with Infants & Children. Center for Disease Control and Prevention. 2019. [dost臋p 1.07.2022]

[7]          Malu艣ka K: Zdrowie malucha 鈥 jak farmaceuta mo偶e pom贸c ma艂emu pacjentowi? Naczelna Izba Aptekarska [dost臋p 1.07.2022]

Zapobieganie i leczenie oparze艅 s艂onecznych

Chocia偶 wiosna i pierwsze dni lata nie nale偶a艂y do najcieplejszych w historii Polski, s艂o艅ca dostali艣my naprawd臋 wiele. Jak ka偶dy medal, taka pogoda ma dwie strony, bo opr贸cz lepszego samopoczucia w zwi膮zku z pi臋kn膮 pogod膮, wzros艂o ryzyko oparze艅 s艂onecznych. Jak im zapobiega膰 i sobie z nimi poradzi膰?

Promieniowanie UV, melanina i pigmentacja sk贸ry

Promieniowanie ultrafioletowe (UV), o kt贸rym cz臋sto mo偶na us艂ysze膰 czy przeczyta膰 w mediach lub reklamach to naturalne promieniowanie, kt贸re pochodzi od s艂o艅ca. Ilo艣膰 UV, kt贸ra dociera na powierzchni臋 naszej planety zale偶y od wielu czynnik贸w, m.in. od odleg艂o艣ci S艂o艅ca od Ziemi (kt贸ra si臋 zmienia), pory dnia czy 鈥瀏rubo艣ci鈥 warstwy ozonowej. Promienie UV s膮 emitowane przez ca艂y rok, jednak w okresie letnim, kiedy s艂o艅ca jest najwi臋cej, najbardziej zagra偶aj膮 naszej sk贸rze.[i]

Melanina, zwi膮zek znajduj膮cy si臋 w naszej sk贸rze, odpowiada za ochron臋 powierzchni cia艂a przed negatywnym wp艂ywem UV. To w艂a艣nie ilo艣膰 pigmentu okre艣la te偶 kolor naszej sk贸ry 鈥 im wi臋cej melaniny, tym ciemniejsza jest. Je艣li ilo艣膰 tego zwi膮zku nie radzi sobie z nat臋偶eniem promieniowania, dochodzi do oparzenia s艂onecznego sk贸ry.

Kiedy sk贸ra jest 鈥瀘parzona鈥?

Objawy oparzenia s艂onecznego s膮 bardzo charakterystyczne. Ka偶dy, kto kiedykolwiek sp臋dzi艂 zbyt wiele czasu na s艂o艅cu bez ochrony, do艣wiadczy艂 przynajmniej niekt贸rych z nich:

  • Zaczerwienienie,
  • P臋cherze, kt贸re z czasem nape艂niaj膮 si臋 p艂ynem
  • Opuchlizna,
  • B贸l sk贸ry i tkliwo艣膰,
  • Uczucie gor膮ca,
  • B贸l g艂owy,
  • Dreszcze.[ii]

Nie wszystkie objawy wyst膮pi膮 zawsze. Im bardziej zostanie poparzona sk贸ra, tym gorsze pojawi膮 si臋 efekty.

Podzia艂 oparze艅 i udar cieplny

Skala oparze艅 termicznych pozwala podzieli膰 nam oparzenia na dwa rodzaje 鈥 wed艂ug wyst臋puj膮cych objaw贸w. Pierwszy stopie艅 charakteryzuje si臋 wy艂膮cznie uczuciem ciep艂a w dotyku i zaczerwienieniem sk贸ry, w drugim natomiast pojawiaj膮 s膮 p臋cherze z p艂ynem i opuchlizna.[iii]

Je艣li wystawimy nasz organizm na promienie s艂oneczne i wysok膮 temperatur臋, ryzykujemy pojawieniem si臋 udaru cieplnego (inaczej: s艂onecznego). To znacznie powa偶niejszy stan, kt贸ry wymaga specjalnego traktowania i mo偶e bezpo艣rednio zagra偶a膰 偶yciu.[iv]

Zapobieganie oparzeniom s艂onecznym

Oparzeniom s艂onecznym mo偶na zapobiega膰 na kilka prostych sposob贸w:

  • Pierwszy i najbardziej oczywisty to unikanie ekspozycji (wystawiania si臋) na promienie s艂oneczne, szczeg贸lnie w godzinach 10:00-16:00.
  • Drugi to stosowanie krem贸w, mleczek do opalania i spray贸w z filtrem UV. To naprawd臋 skuteczne preparaty, kt贸re blokuj膮 negatywny wp艂yw UV na nasz膮 sk贸r臋. Im wi臋ksza liczba na opakowaniu kosmetyku (np. 50, 50+), tym wi臋ksza ochrona przed promieniowaniem. Preparaty z filtrem powinno nak艂ada膰 si臋 co 2 godziny.
  • Kolejna metoda jest mniej wygodna i proponuje noszenie grubo tkanej, ciemnej, ale cienkiej odzie偶y.2

Wi臋ksze ryzyko oparze艅

Istnieje kilka czynnik贸w, kt贸re mog膮 zwi臋kszy膰 ryzyko bolesnego i d艂ugo leczonego oparzenia s艂onecznego. Opr贸cz niestosowania powy偶szych rad, nale偶y uwa偶a膰 je艣li:

  • Stosowane s膮 niekt贸re leki (informacje o ryzyku oparzenia znajduj膮 si臋 w ulotce lub poinformuje o tym farmaceuta w aptece),
  • Brak jest regularnego nawodnienia,
  • Osoba posiada jasn膮 karnacj臋,
  • Osoba cierpi na niekt贸re choroby, np. bielactwo,
  • Celowo eksponuje si臋 sk贸r臋 w celu opalenia.2

Leczenie oparze艅 s艂onecznych

Metody leczenia oparze艅 s艂onecznych s膮 naprawd臋 rozmaite. Pierwsza cz臋艣膰 pomocnych produkt贸w to te dost臋pne w aptekach i sklepach. Prosz膮c o preparat na oparzenie, nale偶y szuka膰 w sk艂adzie:

  • Pantenol,
  • Witamin臋 E,
  • Alantoin臋,
  • Aloes.

Wymienione sk艂adniki przede wszystkim wspieraj膮 proces gojenia i 艂agodz膮 odczuwany dyskomfort. Wyst臋puj膮 w postaci krem贸w, ma艣ci i pianek, przy czym ostatnia posta膰 mo偶e by膰 najmniej bolesna w rozprowadzaniu na sk贸rze.

Dodatkowo, mo偶na zastosowa膰 popularne leki przeciwb贸lowe, je艣li to konieczne. Niekt贸re z nich, niestety, zwi臋kszaj膮 ryzyko oparze艅, dlatego po za偶yciu nie powinno si臋 wraca膰 鈥瀗a s艂o艅ce鈥.

Metody domowe

Oczywi艣cie, jak w wielu przypadkach, tak i przy oparzeniach pomoc znajdziemy w kuchennej szafce lub lod贸wce. Na oparzon膮 sk贸r臋 mo偶na zaaplikowa膰 mi贸d naturalny (w艂a艣ciwo艣ci przeciwzapalne i nawil偶aj膮ce), p艂atki owsiane namoczone w wodzie (zmniejszaj膮 uczucie sw臋dzenia) oraz produkty mleczne w postaci ok艂ad贸w, np. ma艣lanka, jogurt naturalny (ch艂odz膮 i dzia艂aj膮 antybakteryjnie). Dobrze sprawdzi si臋 tak偶e prysznic w letniej lub ch艂odnej wodzie.[v],[vi],[vii]

Czego unika膰

Przede wszystkim nie powinno si臋 stosowa膰 op艂ukiwania sk贸ry lodowat膮 wod膮 lub przyk艂adania lodu tu偶 po zej艣ciu ze s艂o艅ca. Tkanka sk贸rna doznaje wtedy szoku termicznego. Niewskazane jest tak偶e przebijanie b膮bli na sk贸rze, co mo偶e doprowadzi膰 do zaka偶enia i op贸藕ni proces gojenia.1

Podsumowanie

Aby by膰 przygotowanym na oparzenia s艂oneczne, warto zapami臋ta膰 kilka informacji:

  • Ochrona cia艂a przed oparzeniem to najlepszy spos贸b na unikni臋cie b贸lu. Stosuj filtry, nie opalaj si臋, dbaj o dobre nawodnienie organizmu.
  • Skuteczne leczenie oparze艅 to po艂膮czenie specjalnych preparat贸w i rozs膮dnego korzystania z domowych sposob贸w.
  • Lodowata k膮piel i przebijanie p臋cherzy jedynie zaszkodzi Twojej sk贸rze.

[i] Young A, Tewari A: Sunburn. UpToDate 2020

[ii] Guerra KC, Crane JS. Sunburn. [Updated 2022 May 8]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534837/ [dost臋p: 17.06.2022]

[iii] Jeschke, Marc G et al. 鈥淏urn injury.鈥 Nature reviews. Disease primers vol. 6,1 11. 13 Feb. 2020

[iv] Morris A, Patel G. Heat Stroke. [Updated 2022 Apr 30]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537135/ [dost臋p: 17.06.2022]

[v] Hekmatpou, Davood et al. 鈥淭he Effect of Aloe Vera Clinical Trials on Prevention and Healing of Skin Wound: A Systematic Review.鈥 Iranian journal of medical sciences vol. 44,1 (2019): 1-9

[vi] Kazimierska K, Kalinowska-Lis U. Milk Proteins-Their Biological Activities and Use in Cosmetics and Dermatology. Molecules. 2021;26(11):3253. Published 2021 May 28

[vii] Huseini HF, Rahimzadeh G, Fazeli MR, Mehrazma M, Salehi M. Evaluation of wound healing activities of kefir products. Burns. 2012 Aug;38(5):719-23

Nast臋pna strona »



W przychodni akceptujemy p艂atno艣膰 kart膮 p艂atnicz膮 oraz kredytow膮 Visa, Mastercard, Maestro.
karty_m

Bezp艂atny dost臋p do bezprzewodowego internetu dla wszystkich pacjent贸w przychodni.

Dane adresowe:

Przychodnia Boche艅ska
ul. Krakowska 27
32-700 Bochnia
14 611 63 63

Gabinet Okulistyczny
885-455-955

Godziny:

Podstawowa opieka zdrowotna (POZ):
poniedzia艂ek-pi膮tek: 08:00鈥18:00
sobota-niedziela: nieczynne

Poradnie specjalistyczne:
poniedzia艂ek-pi膮tek: 07:00鈥20:00
sobota-niedziela: nieczynne

Punkt pobra艅:
poniedzia艂ek-pi膮tek: 07:00鈥11:00
sobota: 07:30-11:30
niedziela: nieczynne